Ko-Pvp FoRum


    GELİŞME VE BÜYÜME

    Paylaş
    avatar
    Casp3r
    Admin

    Mesaj Sayısı : 170
    Points : 494
    Kayıt tarihi : 09/03/10

    GELİŞME VE BÜYÜME

    Mesaj  Casp3r Bir Ptsi Nis. 05, 2010 8:42 pm

    GELİŞME VE BÜYÜME

    Gelişme ve büyüme olayları:Gelişim olayları çok hücreli ve eşeyli üreyen canlılarda görülür:
    1-Hücre bölünmesi:

    * Döllenme ile oluşan zigot oluşumu ile başlar yaşam boyu sürer
    * Bitkilerde meristem dokunun bölünmeleri hayat boyu sürer
    * Ağaçsı bitkilerde büyüme sınırsızdır
    * Hayvanlarda belli bir yaşa kadar bölünme ile gerçekleşen büyüme görülür
    * Belli yaştan sonra bölünme sadece belli dokularda ( Bağ,epitel vb.) gerçekleşir
    * Bu dokulardaki hücre bölünmesi yenilenme ve onarılma amaçlıdır
    * Bölünme bitkilerde yaz ve ilkbaharda hızlı,sonbahar ve kış yavaştır
    * Bölünme hayvanlarda gelişme döneminde hızlı, olgunluk ve yaşlılık döneminde ise azalır

    2-Büyüme:

    * Canlının ve hücrelerin madde miktarındaki artıştır.
    * Zigotun bölünmeye başlaması ile büyüme gerçekleşir
    * Gelişimin başlangıcında büyüme hızı fazladır
    * Hayvanlarda belli bir yaşta durur fakat bitkilerde yaşam boyu devam eder
    * Büyüme düzenli beslenme ve metabolik faaliyetlere bağlıdır
    * Zigotun ilk bölünmelerinde hücre sayısı artmasına rağmen büyüme olmaz

    3-Farklılaşma:

    * Zigotun bölünmeleri ile oluşan hücrelerin zamanla belli görevleri yapmak için özelleşip farklılaşmasıdır
    * Bitkilerde meristem hücrelerinden farklılaşma her zaman görülür
    * Hayvanlarda embriyonik gelişimin tamamlanması ile farklılaşma büyük ölçüde tamamlanır. Ancak bazı dokularda (Kan, Bağ ) devam eder.
    * Farklılaşma sonucu çok hücreli canlı oluşur
    * Embriyonik indüksiyon etkisi ile hücrelerin belli genleri aktifleştirip diğerlerini inaktif hale getirmesi ile gerçekleşir

    Canlılarda görülen büyüme ve gelişme olayları
    1-Tek hücrelilerde:
    Bölünme ,tomurcuklanma veya oluşan sporlar yeni hücreler haline dönerek büyürler
    2-Mantarlarda:

    * Sporların çimlenmesi ile başlar.
    * Mitozla hücre sayıları artar
    * Spor ana hücreleri ve spor oluşumunda farklılaşma görülür

    3-Bitkilerde:

    * Bitkilerde gelişim olaylarından hücre bölünmesi,büyüme ve farklılaşma olayları görülür
    * Çiçeksiz bitkilerde sporların çimlenmesi ile gametofit gelişir
    * Çiçeksiz bitkilerde Sperm ve ovumun döllenmesi ile oluşan zigotun mitoz bölünmeleri ile sporofit gelişir
    * Vegetatif üreyen bitkilerde dal,yaprak,tomurcuk vb. vücud kısımlarından yeni bitki gelişir
    * Çiçekli bitkilerde tohumdan yeni bitki gelişir

    4-Hayvanlarda gelişme
    Bir canlının zigottan ergin haline gelinceye kadar geçirdiği değişim ve gelişim olaylarına ontogenez denir.Hayvansal organizmalarda yumurta özellikleri gelişimin temel özelliklerini belirler.
    Besin içeriğine göre yumurta tipleri
    1-İzolesital:Vitellüs yumurtada az ve eşit dağılım gösterir
    Örn:Memeli
    2-Telolesital:Vitellüs çok ve bir kutuba toplanmıştır
    Örn:Sürüngen,Kuş
    3-Sentrolesital:Vitellüs merkezde toplanmıştır
    Örn:Böcekler


    Hayvanlarda gelişim olayları
    1-Segmentasyon:

    * Döllenmeden sonra zigotun geçirdiği hızlı bölünme olaylarıdır
    * İlk iki bölünme meridiyonal ikinci bölünme ekvatoraldır
    * Zigotun bölünmeleri ile oluşan hücrelere blastomer denir
    * İlk bölünmelerde embriyonun hücre sayısı artar ancak büyüme gerçekleşmez,Ağırlık artışı olmaz
    * Hücre yığını (Üzüm salkımı) haline gelmiş evreye marula evresi denir.
    * Marula evresinden sonra bölünmeler devam ederken içte bulunan hücreler dışa göçerler.Ortası boş çevresinde hücre sıraları olan bu evreye blastula evresi denir.
    * Segmentasyo olaylarında farklı büyüklükte hücrelerin oluşması vitellüs nedenlidir.
    * (Segmentasyonun önemi)Farklı besin,sitoplazma ve organel alan bu hücreler ileride farklı gen işleyişleri ile farklı yönlerde özelleşme göstereceklerdir.
    * Blastulayı oluşturan hücrelere blastomer, ortadaki içi özel sıvı ile dolu boşluğa ise blastosöl denir.

    2-Gastrulasyon:

    * Balastula evresinden sonra alt kısımdaki hücreler çökme ve göçme hareketleri ile blastosöle çökerler.
    * Çökme olayı sonunda iki tabakalı embriyo oluşur.Oluşan tabakalardan dıştakine ektoderm,içtekine endoderm denir
    * Embriyoda oluşan yeni boşluğa arkenteron (İlk sindirim boşluğu),Bunun dışa açıklığına ise plastopor denir
    * Bu evrede blastosöl ortadan kalkar.Arkenteron kalıcı boşluk olup ileride sindirim sistemi ,sinirve solunum sistemi oluşumunda rol alır.Blastopor ise ağız ödevi görürü.
    * Süngerler ve sölentera grubundan canlılar embriyonik gelişimin bu evresinde kalırlar. Sahip oldukları organ ve sistemleri ektoderm ve endodermden oluşur.
    * İlerki aşamalarda ektoderm ve endodermden ayrılan hücre ve hücre grupları iki deri tabakası arasında organize olarak mezodermi oluşturur ve embriyo üç deri tabakasından oluşur.
    * Oluşan mezodermin ortasında kalan boşluğa sölom (Gerçek vücud boşluğu) denir.
    * Ektoderm ve endoderm arasında serbest kalan hücreler mezenşim hücreleri olarak adlandırılır ve ileride bağ dokunun oluşumunda rol alır

    3-Farklılaşma(Histogenez) ve Organogenez:
    Histogenez:Embriyoda hücre hareketleri,gruplaşmaları ve etkileşimleri sonucu ileride farklı dokuları oluşturacak hücreler halinde farklılaşmalarına denir
    Embriyonik indüksiyon :Embriyonal evrede embriyonal deri ve hücrelerin birbirleri üzerinde belirli yönlerde farklılaşmalarına neden olan karşılıklı etkileşimine denir.
    Organogenez:Embriyoda ileride farklı organların oluşumunda rol alacak organ taslaklarının oluşumuna denir.
    Histogenez ve organogenez:Embriyonik deriler ve bunlardan oluşan doku,organ ve sistemler.
    A-Ektoderm: Sinir hücreleri,ter-yeğ-süt bezleri,duyu hücreleri,göz merceği,epidermis.
    B-Mezoderm:Kan doku,Kas doku,Kıkırdak doku,Bağ doku,Endotel-Endokard,Boşaltım sistemi organ ve dokuları,Üreme sistemi organ ve dokuları
    C-Endoderm:Sindirim sistemi epiteli-(Örtü,Salgı Emme) ,Solunum sistemi epiteli,Karaciğer,pankreas (Dış salgı bezi ve kanalları),Tiroid ve paratiroid bezi.

    Embriyonik örtüler ve gelişim
    A-Balık ve kurbağalarda gelişim:

    * Kabuk,amnion zarı ve sıvısı,allantois bulunmaz
    * Yumurtada besin içeriği az olduğundan embriyonal evrede beslenme davranışı veya başkalaşım görülür
    * Embriyonik gelişimde canlı dış ortamla madde alış verişi yapar

    B-Sürüngen ve kuşlarda gelişim:

    * Kabuk,korion,amnion,vitellüs ve allantois kesesi bulunur
    * Gelişim yumurta kabuğu içinde gerçekleşir
    * Embriyo ile dış ortam arasında sadece gaz alış verişi bulunur
    * Besin vitellüsten sağlanır
    * Artık maddeler allantoiste birikir.Allantois solunumda da rol alır
    * Amnion zarı embriyoyu sarsıntı,ısı değişimleri,vb. fiziksel etkilerden korur
    * Korion koruma ve solunumda rol alır

    C-Memelilerde gelişim:
    1-Gagalı memeliler:

    * Vitellüs oldukça fazladır
    * Döllenen yumurta bir süre ana canlıda kaldıktan sonra yuvaya bırakılır
    * Yumurtadan çıkan yavru bir süre anaya bağımlı ve ondan süt emerek beslenir
    * Doğum görülmez
    * Ana vücudu sadece döllenme ortamı ve bir süre koruma sağlar

    2-Keseli memeliler:

    * Yumurtada az vitellüs vardır
    * Bir süre annenin uterusunda gelişen embriyo doğar
    * Doğan yavru keseye geçer ve burada süt bezleri ile beslenmesini ve gelişimini sürdürür

    3-Plasentalı memeliler:

    * Kabuk bulunmaz
    * Allantois ve vitellüs keseleri körelmiştir
    * Amnion zarı ve sıvısı bulunur.Bu yapı embriyoyu basınç,ısısal değişim vb. fiziksel etkilerden korur
    * Plasenta embriyodan chorion ve allantois ile anneden uterus dokularından oluşmuştur
    * Embriyo solunum beslenme ve boşaltım ihtiyacını plasenta aracılığı ile ana canlıdan karşılar
    * Plasenta aracılığı ile anneden embriyoya besin,O2 geçer.Embriyodan anneye ise CO2 ve metabolik artıklar geçer
    * Anne kanı ile embriyo kanı karışmaz
    * Plasenta ayrıca 3. aydan itibaren Progesteron üreterek hamileliğin devamında önemli rol alır
    * Plasenta ile embriyo arasında ise göbek bağı bulunur
    * Göbek bağı;Amnion zarından oluşur,içinde vitellüs kesesi,allantois ve embriyoya ait kan damarları bulunur
    * Embriyoya ait atar damar plasentaya CO2 ve artıkları taşır (Kirli kan),Toplar damar ise plasentadan besin ve oksijen taşır(Temiz kan)
    * Plasentada aktif taşımanın gerçekleşmesi nedeni ile enerji ihtiyacı ve oksijen tüketimi oldukça fazladır
    * Doğumdan sonra göbek bağının kesilmesi ile embriyo bağımsız birey haline gelir.

      Forum Saati Çarş. Kas. 21, 2018 2:19 am